Welkom op de site van
Architekt A.J. Joling Stichting
  



Architekt Anton J. Joling
werd geboren te Zevenaar op 25 maart 1857.
Op dertienjarige leeftijd zette hij zijn eerste stappen op het glibberige pad van de bouwkundige praktijk. Als leerling in de praktijk van zijn oom, aannemer en bouwkundige. Hier kreeg hij zijn eerste lessen in het bouwkundig tekenen, elementair maar doorwrocht. Maar ook aan de schaafbank en op het bouwwerk. Maakte hier al jong kennis met de veelzijdige vraagstukken die het bouwen kent.

Als snel besloot hij om architect te worden. Zo vertrok hij op zeventienjarige leeftijd naar Amsterdam, omdat hijzelf ervan overtuigd was dat daar de beste opleiding te vinden was. Dit tegen de wil van zijn vader in, die de opleiding in Arnhem goed genoeg vond.

Zo vertrok hij in april 1874 naar de grote stad Amsterdam. Al spoedig kon hij als opzichter aan de slag op een bouwwerk. Daarnaast lessen in compositie en vormleer. Met een paar ogen die alles zagen en met een grote leergierigheid ontwikkelde hij zich opvallend snel.
Op twee en twintigjarige leeftijd mocht hij zijn intrede doen in de grote vormschool van de in die tijd grote architect Dr. Cuypers. Onder de vaste leiding van deze grote bouwmeester kon hij zich gedurende acht jaren bekwamen in alle facetten van de bouwkunst. Hierbij moeten we niet alleen denken aan constructies en esthetica, maar ook aan decoratie en uitvoering. Zo was hij hoofdopzichter bij de zeer complexe bouw van de Dominicuskerk aan de Spuistraat in Amsterdam.

Op dertigjarige leeftijd wordt hij “bedrijfsklaar” geacht en vestigd hij zich als zelfstandig architect te Amsterdam.

Zijn werken uit de eerste twintig jaren als zelfstandig architect, werden aangemerkt als hypermodern. Hij voerde een vormgeving waarvoor gestreden moest worden om die geaccepteerd te krijgen.

Maar Joling’s bouwwerken zijn van het begin tot aan het eind verantwoord, zowel technisch als esthetisch. Hij was doorkneed in praktische vraagstukken waardoor hij telkens opnieuw zijn grote technische bekwaamheden kon bewijzen.

Zijn opdrachtgevers en hun wensen stonden centraal bij hem. Hij behartigde hun belangen alsof het zijn eigen belangen waren. Daaruit valt ook te verklaren dat hij achtendertig jaren lang opdrachten kreeg van de firma Bensdorp. Deze fabrikant van pepermunt en chocolade expandeerde einde negentiende begin twintigste eeuw enorm en stelde zeer hoge eisen aan de inrichting van het productieproces. Daarbij waren belangrijke opdrachten zoals de herbouw en de uitbreiding van het kantoor en fabriek aan de Binnen Amstel, fabrieken en kantoren te Kleef (D), Wenen (O), Dusseldorf (D)en Nieuwpoort (B).

Veel van zijn werken zijn onder monumentenzorg geplaatst zoals het pakhuis “Africa” van Blauwhoedenveem, met name door zijn gedurfde vlinder betonconstructie, aan de Handelskade te Amsterdam. Het gebouw van Peek en Cloppenburg aan de Dam te Amsterdam, het gebouwencomplex van De Tijd “t Kasteel van Aemstel” aan de N.Z. Voorburgwal. Ook het kantoorgebouw van de Gebr. Rikkers aan de Prinsengracht mag niet onvermeld blijven. Het gebouw “De Koophandel” aan de Herengracht is van ongekende schoonheid.

Joling hield ervan om zijn gebouwen te verfraaien met kunstwerken. Zo werkte hij tijdens zijn leven veel met de beeldhouwers Rien Hack en Kees Smout. Van de laatste treft u onder andere prachtige reliëfs aan op de gevels van P&C en van Rien Hack zijn met name de beelden aan het gebouw De Koophandel het vermelden waard. Maar ook het poortgebouw van het Begijnhof zijn onder leiding van Joling door hem opgesierd.

Naast kerken zoals de kerk van het H. Hart in de Kraaijenhofstraat te Nijmegen, Anna Pawlona en Oss, mocht je hem bestempelen als scholenbouwer. Het gehele complex gebouwen bij de kerk “De Liefde” aan de Da Costakade te Amsterdam. Maar ook de scholen aan de Lauriergracht, Lindengracht, Elandstraat allen te Amsterdam en in Anna Pawlona, Nederhorst Den Berg, Nijmegen, Hees, Baarn, Nieuwkoop en De Goorn.

Verder mogen genoemd in Zevenaar het Raadhuis en het ziekenhuis met kapel alsmede het ziekenhuis te Schiedam, de Dr. Noletstichting,
Hij ontwierp veel landhuizen zoals de villa “Bloemedaals Begin” in Bloemendaal. De dokterswoning in Lisse, “Maria’s Hof” die hij in opdracht bouwde van Dr. Haase, is een speciale vermelding waard. Prachtige artistieke details met groot spiritueel gevoel wat terugkomt in de vele spreuken die het huis rijk is. Ronduit schitterend is het glas in lood raam waardoor de hele hal in een zee van blauw – hemels – licht baadt.

Elders op deze website treft u een overzicht van zijn werken aan. Omdat het onderzoek naar zijn uitgevoerde werken nog niet is afgerond, veel nieuwe ontdekkingen komen op onze weg, zal deze lijst van tijd tot tijd aangevuld worden.

 

Ook op maatschappelijk terrein was Joling actief. We noemen hier zijn lidmaatschap van de commissie voor stadsschoon, die zich bezig hield met
het instandhouden van oude architectuur in Amsterdam. Maar ook was hij jarenlang lid van de Gezondheidscommisie, afd. Volkshuisvesting en Woningtoezicht. Daarnaast was hij lid van de Commissie van Advies voor de Bouwverordening en bestuurslid van de Maatschappij tot bevordering van Bouwkunst en Architêctura et Amicitia. Hij was medeoprichter van de Katholieke Kunstkring “De Violier” waarvan 10 jaar als penningmeester. Hij was in het algemeen een bekende persoonlijkheid op het gebied van het Amsterdams Katholieke cultuurleven.

Anton J. Joling overleed te Amsterdam op 4 januari 1934 op 76 jarige leeftijd.